Мемлекеттік рәміздер

Қазақстан Республикасының мемлекеттік туы – кіндігінде 32 шашақты күн сәулесі самғап ұшқан дала бүркітімен көмкеріле бейнеленген тік бұрышты көгілдір матадан жасалған. Діңгегінде ұлттық өрнегі бар тік жолақ бар. Күннің, сәулелердің және ұлттық өрнектің түстері алтын түспен көмкерілген. Тудың ені мен ұзындығының ара қатынасы: 1: 2. Сол жағында ұлттық өрнегі, шашақты күн сәулесі және ортасында самғап ұшқан дала бүркіті бар көгілдір ту бүгінгі күні республикамыздағы әкімшілік үйлерді әрлендіреді, шет мемлекеттердегі тәуелсіз Қазақстанның елшіліктерінің ғимараттарында желбірейді, Біріккен Ұлттар Ұйымының ғимаратының жанына ілінген. Қазір оны халық біздің республикамыздың еркіндігінің, тәуелсіздігінің және дербестігінің рәмізі ретінде қабылдайды. Мемлекеттік тудың басты элементі оның түсі болып табылады. Ашық көгілдір түсті адамзат баласы ежелден бері ашық, жарқын және әдемі түстердің бірі ретінде кең пайдаланатын түстің қатарына жатқызылады. Бұл – кездейсоқ емес. Және бұл түс табиғатта басым түс болып есептеледі. Ол кемпірқосақтың жеті түсінің бірі болып табылады. Қасиетті аспанның және судың түсі. Халықаралық cалада өз мемлекеттігінің рәмізі ретінде ашық көгілдір ту көтерген елдің саясатына мейлінше сенімгерлікпен және түсіністікті сыйластықпен қарау қажет деп саналады. Сөйтіп, біздің тудың таза көгілдір түсі халықтың мәдени-этникалық бірлігін куәландырады және бір мезгілде мемлекеттің біртұтастық идеясын көрсетеді. Күн - өмірдің және энергияның өзегі. Сондықтан күннің силуэті өмірдің символы болып табылады. Адам мәңгілік емес. Адамның өмірге келуі мен кетуі уақытпен өлшенеді. Ал көшпенді уақытты күннің жылжуымен анықтайды. Күннің шығуы мен батуы – бір өлшем – бір күнді білдіреді. Геральдика заңы бойынша күннің силуэті байлықтың және берекенің символы болып табылады. Сондықтан біздің тудағы күннің сәулесіне байыптап қараған кездегі оның бірмезгілде дән бейнесінде алынып, молшылық пен берекенің негізін білдіріп тұрғандығы кездейсоқ емес. Көшпенділердің тіршілік-түсінігінде дала бүркіті немесе бүркіт айрықша орын алады. Оның Қазақстанды мекендеген халықтар мен этникалық топтардың елтаңбалары мен туларында көрініс алуы ежелден тамыры тереңге кеткен дәстүрді меңзейді. Символика тілінде бүркіттің силуэті мемлекеттік билікті, кеңдік пен қырағылықты білдіреді. Далалықтар үшін бұл еркіндік, тәуелсіздік, Сонымен қатар тегеурінді күші бар бүркіт болашаққа жету жолында кедергі келтіргісі келген кез-келген жанға жан-жақты қарымта қайтаруға қабілетті. Бүркіт силуэті жас тәуелсіз Қазақстанның әлемдік өркениет биіктеріне ұмтылу идеясынан пайда болған. Біздің туға жаңашылдық пен қайталанбас реңк берген тағы бір элемент оның діңіне қосарланып берілген ұлттық ою-өрнектен тұратын жолақ болып табылады. Мұнда қазақтың «қошқар мүйіз- бараньи рога» ою-өрнегі бейнеленген. Туды сыйлау - бұл елді, халықты, оның тарихын сыйлау.
Қазақстан Республикасының Мемлекеттік елтаңбасы ертегілердегі тұлпарлардың қанаттарымен жиектелген көгілдір түс аясындағы шаңырақтан (киіз үйдің жоғарғы жиынтық бөлігі) күн сәулесі түрінде жан-жаққа шашыраған уықтар түріндегі тұрқын береді. Елтаңбаның төменгі жағында «Қазақстан» деп жазылған. Қазақстан Республикасының мемлекеттік елтаңбасы – алтын сары және көгілдір екі түстен тұрады. Тәуелсіз Қазақстанның бүгінгі елтаңбасы екі белгілі архитектордың: Жандарбек Мәлібековтың және Шота Уәлихановтардың еңбектерінің, шығармашылық ізденістерінің нәтижесі болып табылады. Елтаңбаның дөңгелек нысаны бар.Әлемде ең жетілген нысан шар нысаны болып табылады. Ал дөңгелек осы жетістікке ең бір жақын элемент болып табылады, және оны көшпенділер ерекше бағалаған. Дөңгелек геральдика элементі ретінде барлық жерде қолданылады, бірақ шығыс көшпенділерінде ол ерекше құрмет пен ілтипатқа ие. Бұл – мәңгілік өмір символы. Біздің елтаңбаның негізгі идеясын өзіне жинақтаған орталық элемент киіз үйдің айнала дөңгеленіп біткен күмбезі – шаңырақ болып табылады. Шаңырақ отбасылық береке-бірліктің, бейбітшіліктің, байыптылықтың символы. Киіз үйдің тас-төбесіндегі шеберлікпен, тиімді және әдемі бейнеленген саңылау – тіндік көгілдір, бейбіт аспан аясындағы ашық күнді еске салады. Кіндіктен елтаңбаның көгілдір кеңістігін бойлай бірқалыпты таралатын күмбездің сырғауыл – уықтары өмірдің және жылылықтың өзегі күн сәулесін еске салып тұр. Авторлар киіз үйдің торкөзді жылжымалы негізі –керегені бейнелеу проблемасын шеше білген. Шаңырақтың тор көзді, үш қабатты күлдіреуіші оның мызғымас беріктігін білдіретін үш жүздің бірлігін символды түрде көрсетеді. Сөйтіп, авторлар геральдика тілімен қазақтардың бейбітшілік сүйгіштік негізін паш ете білген. Ол республиканың бар халқының бір шаңыраққа топтасып, біздің ортақ үйіміз – Қазақстанның мықты қуатты құрылғыға айналуын меңзейді, соған шақырады. Елтаңбаның композициялық құрылымының келесі құрамдас бөлігі мемлекеттік символикада ежелгі тарихы бар алтын қанатты жарты ай нысанды тұяқтары бар фантастикалық жүйірік- тұлпарлар болып табылады. Жүйріктер силуэті геральдистер тілінде терең мағынаға және мазмұнға ие. Ол жаумен айқастағы арыстанның айбатын, қаршығаның қырағылығын, бұқаның қара күші мен тегеурінін, бұғының көз леспес жылдамдығын, шапшаңдығын және бейімділігін, түлкінің қулығы мен тапқырлығын білдіреді. Яғни жүйріктердің алтын қанаттары, сондай-ақ астық дестелері, алтын масақтары еңбектің, молшылықтың және материалдық бақуаттылықтың белгісін білдірген. Елтаңбаның кіндігіндегі бес жұлдыз біздің жүрегіміз бен құшағымыз барлық бес континенттің өкілдеріне ашық деген рәмізді білдіреді. Біздің елтаңба түсінің гаммасы – алтын сары және көгілдір. Біріншісі біздің халқымыздың жарқын, айқын болашағына сәйкес келеді. Көгілдір аспан әлемнің барлық халықтары үшін біртұтас. Оның біздің елтаңбадағы түсі халқымыздың планетаның барлық халықтарымен бейбітшілікке, келісімге, достыққа және бірлікке ұмтылатынын бейнелейді.
Қазақстан Республикасының мемлекеттік әнұраны сөзі - Нұрсұлтан Назарбаевтікі және Жұмекен Нәжімеденовтікі, музыкасы Шәмші Қалдаяқовтікі.
Алтын күн аспаны, Алтын дән даласы, Ерліктің дастаны, Еліме қарашы! Ежелден ер деген, Даңқымыз шықты ғой. Намысын бермеген, Қазағым мықты ғой! Қайырмасы: Менің елім, менің елім, Гүлің болып егілемін, Жырың болып төгілемін, елім! Туған жерім менің – Қазақстаным!	Ұрпаққа жол ашқан, Кең байтақ жерім бар. Бірлігі жарасқан, Тәуелсіз елім бар. Қарсы алған уақытты, Мәңгілік досындай. Біздің ел бақытты, Біздің ел осындай! Қайырмасы: Менің елім, менің елім, Гүлің болып егілемін, Жырың болып төгілемін, елім! Туған жерім менің – Қазақстаным!